Türkiye Cumhuriyeti

Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği

Bilgi Notları

Birleşmiş Milletler Hakkında Genel Bilgiler, 26.01.2016

Birleşmiş Milletler Hakkında Genel Bilgiler

Birleşmiş Milletler Örgütü ya da kısaca Birleşmiş Milletler (BM); sözleşmesi 
26 Haziran 1945’de San Francisco’da imzalanmış ve 24 Ekim 1945'de dünya barışını, güvenliğini korumak ve uluslararası ekonomik, toplumsal ve kültürel işbirliğini oluşturmak için faaliyetlerine başlayan uluslararası bir örgüttür.

Birleşmiş Milletler kendini "adalet ve güvenliği, ekonomik kalkınma, sosyal eşitliği, daha yüksek yaşam standartlarını ve insan haklarını uluslararası alanda tüm ülkelerde sağlamayı amaç edinmiş küresel bir kuruluş" olarak tanımlamaktadır. Uluslararası İlişkilerde, kuvvet kullanılmasını ilk olarak evrensel düzeyde yasaklayan ilk antlaşma Birleşmiş Milletler Antlaşması'dır.

Organizasyonun II. Dünya Savaşı sonrasında 51 olan üye sayısı şu an itibariyle üyeliği kaldırılan Vatikan ve değiştirilen Çin Halk Cumhuriyeti ile 2011 yılında son katılan üye G. Sudan dahil 193’e ulaşmıştır. Örgütün yönetim binası New York'ta bulunan genel merkezdir ve üye ülkelerle her yıl düzenli olarak yapılan toplantılar yine bu genel merkezde gerçekleştirilir. Her yıl 24 Ekim günü BM’nin kuruluş yıldönümü olarak hem genel merkezde hem de üye ülke başkentlerinde kutlanmaktadır. 

Organizasyon Yapısı ve Tarihçesi

Birleşmiş Milletler’in ana yapısını oluşturan organlar: Genel Kurul, Güvenlik Konseyi, Ekonomik ve Sosyal Konsey, Yönetim Konseyi, Genel Sekreterlik ve Uluslararası Adalet Divanı’dır. Arapça, Çince, Fransızca, İngilizce, İspanyolca ve Rusça örgütün resmi dil olarak kullandığı altı dildir.

Birleşmiş Milletler (United Nations) terimi ilk olarak eski A.B.D. Başkanı Franklin D. Roosevelt tarafından II. Dünya Savaşı sırasında müttefik ülkeler için kullanılmıştır. İlk resmi kullanım ise 1 Ocak 1942 yılında Birleşmiş Milletler beyannamesinde ve Atlantik Bildirisi içindedir. Birleşmiş Milletler fikri ilk olarak, II. Dünya Savaşı'nın bitiminde savaşın galibi ülkeler tarafından, ülkeler arasındaki anlaşmazlığı ortadan kaldırarak ileride meydana gelebilecek ve kendi güvenliklerini tehdit edebilecek bir savaşın önüne geçebilmek amacıyla ortaya atılmıştır. BM Güvenlik Konseyi'nin varlığı ve çalışmalarıyla, organizasyonun hala bu amacı koruduğu görülmektedir. Güvenlik Konseyi on beş ülkeden oluşmakta olup, bu üyelerden beşi daimi üye statüsündedir ve mutlak veto yetkisine sahiptir. Bu ülkeler ABD, Rusya, Çin Halk Cumhuriyeti, Birleşik Krallık ve Fransa'dır. Güvenlik Konseyi’nin karar alabilmesi için 9/15 oranı gerekli olup, ayrıca her halikarda daimi üyelerden birisinin aksi yönde oy kullanmaması gereklidir. BM içtihatlarına göre Güvenlik Konseyi karar alırken veto yetkisine sahip üyelerden biri veya birkaçının oylamaya katılmaması bu üyelerin kararı veto ettiği anlamına gelmemektedir. Ayrıca daimi üyelerin çekimser kalmaları da veto anlamına gelmemektedir.

Yukarıda sıralanan ana organların dışında BM’ye bağlı olarak çalışan pek çok kuruluş bulunmaktadır. Aşağıdaki listede bu kuruluşların başlıcaları ıle ilgili bilgi alabileceğiniz adresleri bulabilirsiniz.

-Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü - 1946 (UNESCO)

www.unesco.org

Paris, France

-Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu - 1957 (IAEA)

www.iaea.org

Vienna, Austria

 

-Dünya Sağlık Örgütü - 1948 (WHO)

www.who.int

Geneva, Switzerland

 

-Gıda ve Tarım Örgütü - 1945 (FAO)

www.fao.org

Rome, Italy

 

-Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu - 1977 (IFAD)

www.ifad.org

Rome, Italy

 

-Uluslararası Çalışma Örgütü - 1946 (1919)(ILO)

www.ilo.org

Geneva, Switzerland

Ayrıca Daimi Temsilciliğimizin sorumluluk alanında bulunan aşağıda haklarında genel bilgiye ulaşabileceğiniz kuruluşların da merkezleri New York’tadır.

-Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı - 1965 (UNDP)

www.undp.org

New York, USA

 

-Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu - 1946 (UNICEF)

www.unicef.org

New York, USA

 

-Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu – 1969 (UNFPA)

www.unfpa.org

New York, USA

 

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP)

UNDP, Birleşmiş Milletler’in kalkınma alanında yürüttüğü operasyonel faaliyetlerin eşgüdümünü sağlayan ana kuruluştur. 166 ülkede faaliyetlerini gösteren program, ülkelerin bilgi birikimlerini, tecrübelerini ve kaynaklarını bir araya getirerek daha iyi bir yaşam için çalışmaktadır. Binyıl Kalkınma Hedefleri çerçevesinde dünya liderleri 2015 yılına kadar yoksulluğu azaltmak için çalışacaklarını taahhüt etmektedir.

UNDP’nin faaliyet gösterdiği ülkelerde odaklandığı başlıca konular aşağıdaki gibidir:

-Demokratik Yönetişim

-Yoksullukla Mücadele

-Kriz önleme ve iyileştirme

-Çevre ve Enerji

-HIV/AIDS

UNDP gelişmekte olan ülkelerdeki faaliyetlerine aktif olarak devam etmektedir. Yukarıda sıralanan ana konular dışında UNDP; İnsan Haklarının korunması ve kadınların güçlendirilmesi çalışmalarına da katılmaktadır.

Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu (UNICEF)

1946 yılında kurulan UNICEF, II. Dünya Savaşı sonrası felakete uğrayan çocuklara acil yiyecek yardımı ve sağlık hizmetlerini üstlenmiştir. 1953’de Birleşmiş Milletler sisteminin kalıcı bir parçası haline gelen UNICEF, şu an 190 ülkede faaliyet gösteren bir yardım fonudur.

Merkezi A.B.D. New York’da bulunan UNICEF’in yürütme kurulu, ECOSOC tarafından 3 yıllığına seçilen hükümet temsilcilerinden oluşmaktadır. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi, UNICEF’in faaliyetlerine temel oluşturur. 


Bununla birlikte UNICEF, ulusal komiteler bazında da çocuk haklarının korunması, yardıma muhtaç çocuklara yardım faaliyetleri, çocuk ve anne sağlığı gibi konularda faaliyet göstermektedir.

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA)

UNFPA 1969 yılında, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın altında faaliyetlerine başlamıştır. 1971 yılında ise BM Genel Kurulu’na bağlanmıştır.

Sözkonusu Fon, 4 farklı coğrafi bölgede 150’den fazla ülkede faaliyetlerini sürdürmektedir. UNFPA, aile planlaması, bebek ölümlerinin azaltılması, tüm bireyler için eşit yaşam ve sağlık hizmetlerinden yararlanma şansı, HIV/AIDS den arındırılmış bir toplum, toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadınlara karşı şiddetle mücadele alanında çeşitli projeler yürütmektedir.